وضعیت کاربر: میهمان 
جمعه 26 مرداد ماه 1397
Friday, August 17, 2018



 
صکوک، نوآوری مالی جهان اسلام

 غزاله باقریان

کارشناس واحد تامین مالی شرکت مشاور سرمایه گذاری آرمان آتی

 

بازارهای مالی در سراسر جهان، وظیفه حمایت از اقتصاد را بر عهده دارند تا زمینه لازم برای رشد و توسعه پایدار اقتصادی فراهم شود. بازارهای مالی متشکل از دو بازار پول و سرمایه است که هر کدام به نحوی به توسعه و رشد اقتصادی کشورها کمک می­کنند.

بازار پول، بازاری برای داد و ستد پول و دارایی­های مالی جانشین پول است که سررسید کمتر از یک سال دارند و بازار سرمایه بازاری برای استفاده از ابزارهای مالی با سررسید بیش از یک سال است.

سازمان­ها و شرکت­های مختلف دولتی و خصوصی برای توسعه و گسترش فعالیت­های خود نیازمند منابعی برای تامین مالی خود هستند. حداکثر مبلغی که می­توان از یک بانک برای تامین مالی شرکت­ها استفاده کرد نمی­تواند به اندازه­ای باشد که به همه نیازهای مالی آنها پاسخ دهد. علاوه‌بر آن دریافت وام با مشکلاتی همراه است.

در بازارهای مالی، متعارف این نیاز در بازار سرمایه از طریق انتشار اوراق قرضه مرتفع می­شود. اما به دلیل اینکه طبق مبانی اسلامی، مطالبه و پرداخت بهره حرام است، در کشورهایی که بخش عمده­ای از جمعیت آن مسلمان است، نمی­توانند برای تامین نیازهای مالی خود از اوراق قرضه استفاده کنند. بنابراین نیاز به ابزاری است که با معیارها و احکام اسلام مطابقت داشته باشد.

صکوک یا اوراق قرضه اسلامی ابزاری منطبق بر قوانین اسلام است و در چندین سال اخیر توسط کشورهای مختلفی اعم از اسلامی و غیر اسلامی به کار گرفته شده است؛ زیرا علاوه بر کشورهای اسلامی،  کشورهای غیراسلامی نیز برای اینکه بتوانند ثروت و منابع مسلمانان را جذب کنند از این ابزارها استفاده می­کنند. همچنین افراد زیادی هستند که در کشورهای غیراسلامی زندگی می­کنند اما ملاحظات اسلامی دارند و برای رفع نیازهای مالی آنها وجود ابزارهای مالی اسلامی در همه دنیا یک ضرورت است. هدف تامین مالی اسلامی، ارائه الگویی برای جایگزینی نظام مالی سنتی و فراهم آوردن فرصت­های سرمایه­گذاری منطبق با شریعت است.

صکوک یک طبقه کلی از ابزارهای تامین مالی اسلامی است و جمع صک به معنی گواهی، اسناد حقوقی، سند رسمی یا چک است. در واقع، اوراق بهادار با ارزش مالی یکسان و قابل معامله در بازارهای مالی است که بر پایه یکی از قراردادهای مورد تایید اسلام طراحی شده است و دارندگان اوراق به صورت مشاع مالک یک یا مجموعه­ای از دارایی­ها و منافع حاصل از آنها هستند. دارندگان اوراق، در حقیقت مالکان دارایی محسوب می­شوند.

شکل زیر یک طبقه­بندی کلی از صکوک را نمایش می­دهد.

 

بازار صکوک به سرعت در سال­های اخیر رشد کرده و ایران نیز یکی از نخستین کشورهایی است که از این اوراق استفاده کرده است. ایران در سال 1994 برای اولین بار مقررات ناظر بر انتشار اوراق مشارکت را تهیه کرد و شهرداری تهران به عنوان اولین ناشر، اولین اوراق مشارکت را منتشر کرد.

در سال 1384 با تحول بنیادین در بازار سرمایه ایران و تصویب قانون اوراق بهادار، سازمان بورس و اوراق بهادار به عنوان نهاد نظارتی بازار سرمایه تشکیل شد و با ایجاد کمیته فقهی زمینه توسعه ابزارها و نهادهای مالی نوین اسلامی را فراهم کرد. این قانون نقص­هایی داشت و بحث جدی درمورد ساز و کار اوراق و مباحث مالیاتی به صورت دقیق در آن بیان نشده بود. بنابراین در سال 1388 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی تصویب شد و به مسائل مالیاتی و سایر مشکلات پاسخ داد و پس از آن تلاش برای انتشار اوراق اسلامی ادامه یافت به طوری که در سال 1389 اولین اوراق اجاره در فرابورس توسط شرکت هواپیمایی ماهان جهت خرید یک فروند هواپیما Airbus 300 به مبلغ 291،500 میلیون ریال و در سال 1391 اولین اوراق مرابحه توسط شرکت بوتان به منظور تولید آب‌گرم‌کن به مبلغ 301،306 میلیون ریال منتشر شد.

از جمله مزایای صکوک می­توان به افزایش نقدینگی بانی، خارج کردن دارایی­های غیرنقد یا دارایی­هایی که نقدینگی پایینی دارند از ترازنامه شرکت بانی، استفاده مجدد از دارایی­های بانی که از ترازنامه او خارج شده‌اند، ریسک کمتر صکوک به دلیل مزیت پشتوانه بودن دارایی و کاهش هزینه تامین مالی و افزایش قابلیت نقدشوندگی به دلیل بازار ثانویه آن اشاره کرد.

بدون شک بازار صکوک خواهد توانست یکی از چالش­های جدی بنگاه­های اقتصادی که همانا مشکل تامین مالی است را حل کند و در جهت تحقق سیاست­های اقتصاد مقاومتی گام­های مؤثری بردارد.

در یاداشت­های بعدی هر کدام از ابزارهای تامین مالی اسلامی به تفصیل و با ذکر مزایا و معایب آن بیان خواهد شد.

 

 

 

تاريخ تنظيم: چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1397
امتياز
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
* متن نظر
* متن کنترلی را وارد کنيد

در اين بخش نظری ثبت نشده است.



پربازدیدترین اخبار

نظرسنجی

:: کدام صنعت در ادامه سال جاری در بازارسهام پیشرو خواهد بود؟
 





 

محصولات
هر گونه کپی برداری از محتوا، تولیدات، شکل و سایر اجزای سایت صرفا با موافقت مکتوب مجاز می باشد. آرمان آتی مسئوليتی در قبال اشتباهات و اشكالات در متون يا تاخير و تعجيل در انتشار مطالب، يا نتايج ناشی را به عهده نمی گيرد. براساس ماده 23 قانون حمايت حقوق مولفان، کليه آثار ارائه شده در اين وب‌سايت .با مجوز از صاحب امتياز اثر مي‌‌باشد «تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است.»